Wil je het niet verder vertellen?

Je weet dat een leerling je volledig vertrouwt wanneer hij of zij je een geheim vertelt en met een ernstig probleem zit.
Als docent weerbaarheid en gevaarbeheersing moet je goed weten wat de wegen zijn die jij moet bewandelen om de juiste signalering en doorverwijzing te bieden.

Als judoleraar zag ik brandwonden op de arm van één van mijn leerlingen en vroeg haar hoe dat kwam. Samantha vertelde me dat haar vader een sigarettenpeuk op haar arm had uitgedrukt. Ze verzocht me het hier met niemand over te hebben.
Wat doe je in zo’n situatie?

Ze liet, op mijn verzoek, na de judoles de brandwonden op haar arm schoorvoetend nog eens duidelijk zien en vertelde wat er was gebeurd met haar arm.

De tranen stonden in haar ogen. Ook vertelde ze dat haar thuissituatie verre van stabiel was. Vader en moeder lagen in een scheiding. Ze was te laat thuis gekomen en daarom had haar vader dit als straf gedaan.

Ze vroeg mij om het er met niemand over te hebben, want als haar moeder het te horen zou krijgen, zouden de problemen alleen nog maar groter worden. 

Ik, judoleraar met nog niet zoveel ervaring, zag in haar ogen dat ze eigenlijk om hulp vroeg. Ik heb geen geheimhouding beloofd, want daarmee zou ik mij daarna verantwoordelijk kunnen gaan voelen voor het voortbestaan van de situatie.
Toch had ik een dubbel gevoel. Samantha vroeg om geheimhouding en ik vond dat ik deze ernstige mishandeling aan de kaak moest stellen. Ook kon ik niet begrijpen dat een vader zijn dochter dit zou aandoen.

Je hebt als judoleraar een vorm van beroepsgeheim, maar ook een zorgplicht. Ik moest mijn verantwoording nemen. 

De ouders (de vader in deze situatie) inlichten was geen optie. De ouders zouden het waarschijnlijk ontkennen en mogelijk het lidmaatschap van hun dochter van de judovereniging opzeggen. Dit zou ertoe kunnen leiden dat Samantha weer zou gaan zwijgen in de toekomst. 

Zo’n 25 jaar geleden bestond de meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling voor professionals helaas nog niet, maar ik wist wel van het bestaan van het AMK.
Ik vond het best spannend om naar het AMK te bellen. Ik vertelde het verhaal en ze beloofden mij dat mijn melding zou worden onderzocht. Dit liet ik Samantha ook weten.

Daarna hoorde ik niets meer van het AMK. Dat vond ik jammer.
Ik kan mij heel goed voorstellen dat het onderzoek vertrouwelijk moet plaatsvinden en dat relatieve buitenstaanders niet op de hoogte mogen worden gebracht van de stand van het onderzoek.
Ik zag geen nieuwe verwondingen bij Samantha. Als ik aan haar vroeg hoe het met haar ging, antwoordde ze oppervlakkig dat het wel goed ging. Van een onderzoek van het AMK heeft ze nooit iets gemerkt.

Ik vertrouwde erop dat het onderzoek van het AMK goed zou verlopen en een positief effect voor Samantha zou hebben.
Samantha bleef nog enkele maanden lid van de judovereniging.
Daarna besloot ze te stoppen met judo. Met een zorgelijk gemoed nam ik afscheid van haar.

In die tijd was er een AMK, maar geen meldcode, die er nu

gelukkig wel is. Ook bestaat er nu een Steunpunt Huiselijk Geweld (SHG).

Meldcode maken volgens basismodel

Een meldcode beschrijft in 5 stappen wat professionals moeten doen bij vermoedens van geweld. Organisaties en zelfstandige beroepsbeoefenaren stellen een eigen meldcode op met daarin in ieder geval deze 5 stappen:

• Stap 1: In kaart brengen van signalen. 
• Stap 2: Overleggen met een collega. En eventueel raadplegen van het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK), het Steunpunt Huiselijk Geweld (SHG) of een deskundige op het gebied van letselduiding. 
• Stap 3: Gesprek met de betrokkene(n). 
• Stap 4: Wegen van het huiselijk geweld of de kindermishandeling. En bij twijfel altijd het SHG of AMK raadplegen. 
• Stap 5: Beslissen over zelf hulp organiseren of melden.

Circa 10 jaar later kwam ik als politieagent Samantha weer tegen in de stad. Ze was dak- en thuisloos en flink aan de drugs. Ze zwierf door Eindhoven en zag er verwaarloosd uit. Ze was in gezelschap van een tenminste twintig jaar oudere zwerver. Ze had een vest aan met lange mouwen. Met mijn professioneel oog zag ik dat prostitutie tot de mogelijkheden behoorde. Wat een hopeloze situatie. Waar was het mis gegaan? Ze herkende mij niet eens.
Op het bureau zag ik op haar naam in de computer een lange lijst, een en al ellende.

Wat had ik destijds anders moeten en misschien wel kunnen doen?

Als docent weerbaarheid en gevaarsbeheersing is het van belang om goed in te zien dat wij geen therapeuten zijn. Hier zijn (de meeste van ons) niet voor opgeleid en wij moeten beseffen waar onze verantwoordelijkheid ligt en wat onze rol is. 

Volgens, Intomart, 1997, krijgt 40% van alle Nederlandse mannen en vrouwen ooit in hun leven te maken met huiselijk geweld.
Bij meer dan 10% heeft dit tot lichamelijk letsel geleid. Maar liefst 25% van de Nederlandse bevolking heeft huiselijk geweld ervaren dat zich over een langere periode wekelijks of dagelijks voordeed.

Kortom, huiselijk geweld is één van de grootste problemen in de samenleving. Het is bovendien de vaakst voorkomende vorm van grensoverschrijdend gedrag. Daarom speelt het bij elke doelgroep: vrouwen, mannen, professionals, kinderen, gehandicapten etc.

Onze taak als docent is op een dusdanige wijze te handelen dat dit erkend wordt, zonder therapie te gaan geven.
Maar hoe doe je dat in je lessen?

• Besef goed welke emoties het onderwerp bij jezelf oproept en probeer daar een evenwicht in te vinden.
  Dus niet alleen het stuk herbeleving, maar ook het oordelen over een situatie zoals: als je geslagen wordt in een relatie dan vertrek je toch gewoon?!
• Signaleer de signalen van het slachtoffer.Heeft hij of zij veel blauwe plekken? Is hij of zij schrikachtig?Doet hij of zij veel uitspraken zoals: “Ik mag dat niet van mijn man…”. Onthoudt dat het signalen zijn en besef dat dit nooit meteen hoeft te betekenen dat er huiselijk geweld plaatsvindt. 
• Als de cursist een verhaal vertelt ga er dan op in totdat diegene gekalmeerd is en verwijs dan door. 
• Zorg ervoor dat je sociale kaart in orde is. 
• Bespreek de situatie met een collega, docent van de klas of vertrouwenspersoon van de organisatie. Zie je wel de juiste signalen?
• Bespreek je vermoedens met de cursist of ouders als dit mogelijk is. 
• Meldt bij de juiste instantie zoals hierboven beschreven.

Over de blogger

Leo Verhoeven is een autoriteit op het gebied van weerbaarheid en het omgaan met agressie. Als officier van dienst bij de politie werkte Leo dagelijks met de organisatorische, juridische en mentale kanten van agressie. Inmiddels verzorgd hij al jaren verschillende trainingen omgaan met agressie voor doelgroepen als BOA’s, handhavers, BIT, BOT, verschillende agressieteams, toezichthouders, medewerkers sociale zaken, docenten, horecaportiers en kwetsbare vrouwengroepen. Hij ontwikkelde mede de A.Z. toets voor de politie Nederland, leidde IBT-docenten voor de Douane, docenten R.T.G.B. en meer dan 150 con-collega’s omgaan met agressie op.
Met twee Europees kampioenschappen jiu-jitsu, een 6e dan in judo en een 6e dan in jiu-jitsu op zijn naam, doceert Leo onder andere aan het C.I.O.S te Sittard en aan de Politieacademie. Zo leidt hij toekomstige docenten op om te werken bij defensie, politie en in de sportsector.
Gebaseerd op zijn jarenlange praktijkervaring richtte Leo ruim 15 jaar geleden bureau Op Eigen Kracht op en schreef hij het boek “Op Eigen Kracht”. Het boek is een leidraad voor weerbaarheid- en zelfverdedigingcursussen voor vrouwen.
Voor het C.I.O.S. ontwikkelde Leo met succes de opleiding instructor Gevaarsbeheersing. Deze erkende en populaire opleiding trekt al jaren cursisten uit binnen -en buitenland.

Linkedinprofiel Leo Verhoeven 

Website: op eigen kracht

Wapen je tegen en/ of met beïnvloedingstechnieken

Ben ik er toch weer ingestonken. Ik heb een proefabonnement van een landelijk dagblad genomen toen ik door een verkoper in de stad werd aangesproken. Hoe komt het nu dat hij mij toch weer zo ver heeft gekregen? Van welke beïnvloedingstechnieken heeft hij gebruik  gemaakt? Kan ik ook van deze beïnvloedingstechnieken of anderen op een eerlijke manier gebruik maken om jullie interesse en reacties te krijgen op blogs van de Stichting Register Docent Gevaarsbeheersing (SRDG)?

Je moet waakzaam zijn en het gevaar beheersen heden ten dage. Je bent al goed op weg als je de wapens van je opponent kent. Een tiental beïnvloedingstechnieken zijn:

1. Propaganda en overtuigingskracht                                

                                          

Propaganda kenmerkt zich vaak door het systematisch geven van eenzijdige informatie, waarbij selectief bepaalde feiten worden benadrukt en andere bewust achterwegen worden gelaten. Een aantal regels van de propaganda zijn:

• Precisering. Maak de boodschap zo eenvoudig mogelijk;
• Werk met slogans, symbolen (vlag, emblemen, beeldmerken, buttons, insignes, gebaren zoals een V-teken, banners, liederen);
• Concentratie. Sluit tijdelijke coalities, zodat er een geringe oppositie is;
• Overdrijving en versimpeling;
• De kracht van herhaling. De boodschap moet vaak te horen zijn, zoals de reclamespotjes op tv en radio;

Propaganda en reclame hebben veel gemeen. Ook reclame gebruikt verhullende en vaak onware argumenten om een boodschap te verbreiden. Het verschil is dat reclame meestal voor commerciële doeleinden wordt gebruikt en het vaak herkenbaar is als reclame, terwijl propaganda niet altijd als propaganda herkenbaar is en daarom is het goed om je daarvan bewust te zijn.                                                                                                                         
Die krantenverkoper had het over een bijzondere eenmalige goedkope aanbieding van de beste krant van Nederland met de meeste abonnees.

2. Autoriteit 
                                                                                                                         
Straal autoriteit uit en je advies zal eerder worden opgevolgd. Een dokter draagt een witte jas. Die krantenverkoper zag er netjes uit en stond er stevig bij. Hij droeg zelfs een stropdas.

3. Beïnvloed met normen 
                                                                                                   
Normen zijn regels die het gedrag en het denken van mensen sturen, inperken en structureren. Ze hebben betekenis als maatlat, grens en referentiepunt. Beïnvloeding met normen kan langs twee wegen gebeuren. Op de eerste plaats door normen te maken. Wie de norm stelt heeft macht (overheid, ouders, wetgever). Op de tweede plaats door zelf handhaver van de norm te zijn (rechter, psychiater, scheidsrechter, controleur). Ondanks dat ik al jaren geabonneerd ben op een plaatselijk dagblad had die krantenverkoper toch wel een punt dat hij stelde dat ik toch wel goed op de hoogte moest blijven van het landelijk nieuws. 

4. Sympathie 

In vele gevallen gaat het om aardig en betrouwbaar gevonden te worden ofwel de gunfactor. Hoe meer mensen op elkaar lijken, hoe aardiger ze elkaar vinden en dus hoe meer ze elkaar gunnen. Aardige mensen krijgen meer voor elkaar. Die krantenverkoper had het ook over die geweldige voetbalclub uit het zuiden des lands, die al vele kampioenschappen op haar naam had staan. Ik dacht nog dat hij er wel verstand van had. De krantenverkoper maakte een betrouwbare indruk op mij. 
Wat werkt er aan mee dat je aardig/betrouwbaar wordt gevonden?

Die krantenverkoper maakte op mij wel een betrouwbare indruk.

5. Overtuigen met wetenschap

De voornaamste bron van wetenschappelijke macht is gelegen in haar historisch succes en de plaats die zij daardoor heeft verworven. Wetenschap wordt verbonden met objectiviteit en vooruitgang. Het is heel eenvoudig om zaken te verdraaien met wetenschap en eigenlijk niets te zeggen. Uit onderzoek zou zijn gebleken dat iPad-lezers “dommer” zouden zijn dan krantenlezers. Daar kon ik het wel mee eens zijn.

6. Consistentieprincipe 

Inconsistentie is een onwenselijke eigenschap voor veel mensen.  Mensen handelen het liefste in overeenstemming met wat ze eerder gezegd of gedaan hebben. Stoppen met roken wordt moeilijker als je eerst beweerd hebt dat je rookt omdat je dat zo gezellig vindt. Negentig procent van de mensen zullen positief antwoorden, als een verkoper aan hen vraagt hoe zij zich voelen. Als zij vervolgens het verzoek krijgen geld te geven aan slachtoffers van een ramp of ziekte, kunnen zij moeilijk ineens ‘nee’ verkopen en daarmee onaardig overkomen. Tijdens dat leuke gesprek vroeg de krantenverkoper op het laatst of ik niet zonder enige verdere verplichting een proefabonnement voor een half jaar wilde. 

7. Up via down

Deze methode kan worden omschreven als boven komen door neer te gaan. Het is een techniek waarmee de onmachtige de machtige kan dwingen te doen wat de onmachtige wil. De dwang bestaat er uit dat de onmachtige een beroep doet op de machtige: “Jij kunt mij hierin zo goed helpen”. Op deze wijze kan een cliënt een zorgverlener in zijn macht krijgen en houden. De krantenverkoper wilde mij heel graag als klant omdat het aantal abonnemen-ten op de krant achteruit liep en dat de krant toch een belangrijk onderdeel was van de vrije meningsuiting en dat vindt u toch ook mijnheer?.

8. Wederkerigheidsprincipe 

Mensen voelen zich schuldig als iemand iets voor ze gedaan heeft en willen daarom iets terug doen. Liefdadigheidsorganisaties die een cadeautje met hun mailings meesturen, krijgen veel meer respons dan organisaties die alleen om een bijdrage vragen. Dit geldt ook bij onderhandelen als je als eerste een concessie doet dan is de ander eerder geneigd om zich aan te passen. Ik had van die krantenverkoper al heel snel een tasje gekregen met daarin gratis de krant van die dag, zonder dat ik iets had toegezegd.

9. Bonsai

Door de bonsaitechniek wordt een boom zodanig gemanipuleerd dat het resultaat een mini-boompje is, terwijl de boom zonder deze manipulatie (snoeien, terugbinden, schrale voeding, droge grond) zou zijn uitgegroeid tot een grote boom. Voorbeelden daarvan: 

• Je moet eerst een aanvraagformulier invullen en inleveren bij de directeur;
• Zet dat eens op papier zodat we dat de volgende keer kunnen bespreken;
• Het spijt me, maar er zijn enkele spoedgevallen;
• Wachtlijsten instellen;

Er was geen sprake van een bonsaitechniek. Het was heel gemakkelijk om mij per direct te abonneren op die krant. Opzeggen zou ten alle tijden heel eenvoudig kunnen als dat halve jaar voorbij was. Wanneer het abonnement moest ingaan kon ik ook zelf beslissen.

10. Schaarste principe

Een zeer effectieve manier om anderen te beïnvloeden is om gebruik te maken van het schaarste principe. Daarom roepen verkopers ‘nog slechts twee exemplaren te koop’ of  ‘eenmalige aanbieding’. Dan gaan mensen vrezen dat ze van die unieke gelegenheid geen gebruik kunnen maken. Zo’n impulsaankoop speelt zich bijna in het geheel af in de psyche van de koper maar is stevig door de verkoper gemanipuleerd. Natuurlijk kon ik gebruik maken van die unieke aanbieding van die krant, die slechts tijdens die actie geldig was.

Waarom werken beïnvloedingstechnieken zó goed? Dat komt omdat mensen zich niet bewust zijn van het feit dat iemand hun gedrag wil beïnvloeden. Hun verdediging ligt te slapen. Ik was om 13.00 uur in de stad en had pas een afspraak staan om 14.00 uur. Ik had alle tijd en genoot even van de rust.

Dit leidt tot de vraag of het waarschuwen tegen beïnvloeding een effectief instrument is. Dat blijkt inderdaad zo te zijn. Gewaarschuwde mensen analyseren beter wat ze zien en horen en zijn daardoor minder gevoelig voor beïnvloeding. Hun kinderen laten hen ook niet heel subtiel weten: “Pa, je bent er ingetrapt”?

Over de blogger:

Leo Verhoeven is een autoriteit op het gebied van weerbaarheid en het omgaan met agressie. Als officier van dienst bij de politie werkte Leo dagelijks met de organisatorische, juridische en mentale kanten van agressie. Inmiddels verzorgd hij al jaren verschillende trainingen omgaan met agressie voor doelgroepen als BOA’s, handhavers, BIT, BOT, verschillende agressieteams, toezichthouders, medewerkers sociale zaken, docenten, horecaportiers en kwetsbare vrouwengroepen. Hij ontwikkelde mede de A.Z. toets voor de politie Nederland, leidde IBT-docenten voor de Douane, docenten R.T.G.B. en meer dan 150 con-collega’s omgaan met agressie op. 
Met twee Europees kampioenschappen jiu-jitsu, een 6e dan in judo en een 6e dan in jiu-jitsu op zijn naam, doceert Leo onder andere aan het C.I.O.S te Sittard en aan de Politieacademie. Zo leidt hij toekomstige docenten op om te werken bij defensie, politie en in de sportsector.
Gebaseerd op zijn jarenlange praktijkervaring richtte Leo ruim 15 jaar geleden bureau Op Eigen Kracht (http://www.opeigenkracht.nl/) op en schreef hij het boek “Op Eigen Kracht”. Het boek is een leidraad voor weerbaarheid- en zelfverdedigingcursussen voor vrouwen. Voor het C.I.O.S. ontwikkelde Leo met succes de opleiding instructor Gevaarsbeheersing. Deze erkende en populaire opleiding trekt al jaren cursisten uit binnen -en buitenland

Linkedin profiel Leo Verhoeven